Türkiye'de Kadının Sosyo-Ekonomik Durumu

İÇİNDEKİLER
7	I - GİRİŞ
12	II - YAKLAŞIM
17	III - İLKEL TOPLUM
23	IV - KÖLECİ TOPLUM
29	V - FEODAL TOPLUM
38	VI - KAPİTALİST TOPLUM
49	VII - TÜRKİYE'DE KADIN
49	1. Giriş
50	2. Osmanlı Toplumunda Kadın ve Cumhuriyet Döneminin Getirdiği Değişiklikler
53	3. Günümüzde Kadının Durumu
53	A. Sanayide Kadın Kentsel Aile
65	B. Kırsal Kesimde Kadın
77	C. Hizmet Sektöründe Kadın
82	Yasalar
89	Fuhuş
89	VIII - SONUÇ

I. GİRİŞ

[sayfa 7]

[sayfa 8]

[sayfa 9]

Öte yandan böylesine bir yaklaşımın bizi, işi tarihsel açıdan ele almaya zorlayacağı açıktır.

[sayfa 10]

[1*]

[2*]

[sayfa 11]

II. YAKLAŞIM

[sayfa 12]

[sayfa 13]

[sayfa 14]

[sayfa 15]

[sayfa 16]

III. İLKEL TOPLUM

[sayfa 17]

[sayfa 13]

[sayfa 19]

[sayfa 20]

[sayfa 21]

[3*]

[sayfa 22]

IV. KÖLECİ TOPLUM

[sayfa 23]

[sayfa 24]

[sayfa 25]

[sayfa 26]

[sayfa 27]

[sayfa 28]

V. FEODAL TOPLUM

[sayfa 29]

[sayfa 30]

[sayfa 31]

[4*]

[sayfa 32]

[5*]

[sayfa 33]

[sayfa 34]

[6*]

[7*]

[sayfa 35]

[8*]

[9*]

[sayfa 36]

[10*]

[sayfa 37]

VI. KAPİTALİST TOPLUM

[sayfa 38]

[sayfa 39]

[sayfa 40]

TABLO 1:

Nisan 1973'de Endüstride Ücretler:
Ülke	Erkek	Kadın	Kadın İşçi Ücretinin Erkek İşçi ücretine oranı
Almanya	8.59	6.02	%70,08
Fransa	8.57	6.86	%80.04
İtalya	10.14	7.74	%76.33
Hollanda	6.74	3.97	%58.90
Belçika	94.88	64.29	%67.75
Lüksemburg	114.32	67.82	%59.32
İngiltere	79.2	49.1	%61.99
Danimarka	21.24	18.22	%85.78
Kaynak: 30 Jours D'Europe, Janvier 1975.

[sayfa 41]

[11*]

[12*]

TABLO 2:

	Dışarıda Çalışan Kadın				Dışarıda Çalışmayan Kadın
	0 Ço.	1 Ço.	2 Ço.	3+ Ço.	0 Ço.	1 Ço.	2 Ço.	3+ Ço.
Evişi	3.9	4.5	5.2	5.5	7.8	7.6	8.0	8.8
Çocuk bakımı	1.1	1.5	1.6	-	2.4	2.7	3.3
İşe gidiş ve geliş ve iş	7.2	6.4	5.3	4.9	-	-	-	-
Toplam saat	11.1	12.0	12.0	12.0	7.8	10.0	10.7	11.1
Tam gün çalışan Kadınlar	12	13.30	14.45	15.0
Kaynak: Women Workers-Viola Klein s. 76. OECD

[sayfa 42]

[13*]

[14*]

[sayfa 43]

[15*]

[sayfa 44]

[sayfa 45]

[sayfa 46]

[16*]

[sayfa 47]

[sayfa 48]

VII. TÜRKİYE'DE KADIN

1. GİRİŞ

[sayfa 49]

2. OSMANLI TOPLUMUNDA KADIN VE CUMHURİYET DÖNEMİNİN GETİRDİĞİ DEĞİŞİKLİKLER

[*]

[sayfa 50]

[17*]

[sayfa 51]

[sayfa 52]

3. GÜNÜMÜZDE KADININ DURUMU

A. SANAYİDE KADIN - KENTSEL AİLE

[sayfa 53]

TABLO 3:

İşgücü Durumu (1969) (%)
Kadınların toplam işgücüne oranı	12.5
İstihdam edilen kadınların toplam istihdam oranı	12.3
İşsiz kadınların, kadın işgücüne oranı	6.0
İşgücüne dâhil olmayan kadınların faal kadın nüfusa Oranı	89.5
Ev kadınlarının faal kadın nüfusa oranı	81.2
İşsiz erkeklerin, erkek işgücüne oranı	4.7
Kadınların faal nüfus içinde oranı	50.9
Kaynak: Türkiye İstatistik Yıllığı, 1973,s. 175.

[sayfa 54]

göze

[sayfa 55]

[sayfa 56]

TABLO 4:

KADINLARIN İKTİSADİ FAALİYET KOLLARINA GÖRE DAĞILIMI (1968, 1969)
	Kadınların Faaliyet Kolları İçindeki Payı
İktisadi Faaliyet Kolları	1968	1969
Tarım, ormancılık, balıkçılık	30.9	25.1
Madencilik ve taşocakçılığı	2.1	1.8
İmalat sanayi	16.3	12.5
İnşaat sanayi	0.3	0.5
Elektrik, gaz ve su	3.7	5.4
Ticaret, bankacılık, sigortacılık ve gayrimenkul satışı	6.6	6.7
Ulaştırma, haberleşme, ambarlama	2.5	2.9
Hizmetler	17.3	15.8
Belirsiz faaliyetler, bilinmeyen ve önceden hiçbir işte çalışmamış olanlar	3.9	4.2
TOPLAM	14.9	12.4

	Kadınların Faaliyet Kolları Arasındaki Dağılımı		Erkeklerin Faaliyet Kolları Arasındaki Dağılımı
	1968	1969	1968	1969
Tarım, ormancılık, balıkçılık	35.5*	29.1	13.9	2.3
Madencilik ve taşocakçılığı	0.1	0.1	0.9	0.9
İmalat sanayi	26.7	25.8	24.0	25.6
İnşaat sanayi	0.1	0.2	6.5	6.1
Elektrik, gaz ve su	0.1	6.2	0.4	0.5
Ticaret, bankacılık, sigortacılık ve gayrimenkul satışı	7.7	9.9	19.2	19.5
Ulaştırma, haberleşme, ambarlama	1.4	2.6	9.1	9.2
Hizmetler	27.8	31.3	23.3	23.6
Belirsiz faaliyetler, bilinmeyen ve önceden hiçbir işte çalışmamış olanlar	0.6	0.7	2.7	2.4
TOPLAM	100.0	100.0	100.0	100.0
* İstihdam Kaynak: T.İ.Y., 1973, s. 174-176.

TABLO 5:

İŞGÜCÜNE DÂHİL KADIN VE ERKEKLERİN MESLEKTEKİ YERLERİNE GÖRE DAĞILIMI (%) (1968, 1969)
Kadınların Meslek Grupları İçindeki Payı
Meslekteki Yeri	1968	1969
Ücretli	15.8	13.5
İşveren	2.0	2.0
Kendi hesabına çalışanlar	6.9	5.4
Aile işçisi	46.7	39.9
Önceden bir işte çalışmamış işsizler	8.5	17.5
TOPLAM	14.9	12.5

[sayfa 57]

Kadınların Meslek Grupları Arasındaki Dağılımı		Erkeklerin Meslek Grupları Arasında Dağılımı
1968	1969	1968	1969
58.8	62.3	55.1	56.3
1.0	1.4	8.8	9.3
13.0	11.9	30.7	29.2
27.2	24.4	5.4	5.2
0.8	1.5	1.3	1.1
100.0	100.0	100.0	100.0
Kaynak : T.İ.Y., 1973, s. 174-176.

İSSİZLERİN MESLEKTEKİ YERLERİNE VE CİNSİYETE GÖRE DAĞILIMI (%) (1968, 1969)
	İşsizlerin Toplam İşgücüne Oranı		Kadın İşsizlerin Toplam İşsizlere Oranı
Meslekteki Yeri	1968	1969	1968	1969
Ücretliler	3.0	3.8	12.6	11.0
İşverenler	0.6	0.7	-	-
Kendi hesabına çalışanlar	1.7	4.1	25.1	6.1
Aile İşçisi	0.6	5.9	20.7	55.6
Önceden bir işte çalışmamış işsizler	100.0	100.0	8.9	17.5
TOPLAM	3.5	4.9	12.9	15.4
Kaynak : T.İ.Y., 1973, s. 174-176.

[sayfa 58]

[sayfa 59]

[SON VERİLER]

Nüfus
	Toplam	Erkek	Kadın
1970	35.605	18.007	17.598
1975	40.348	20.745	19.603
1980	44.737	22.695	22.042
1985	50.664	25.672	24.992
1990	56.473	28.607	27.866
2000	67.804	34.347	33.457

Kadın Nüfus
	Toplam	0-14 yaş	15-64 yaş	65+ yaş
1970	17.598	7.244	9.492	863
1975	19.603	7.853	10.722	1.028
1980	22.042	8.451	12.352	1.239
1985	24.992	9.230	14.551	1.212
1990	27.866	9.591	16.931	1.344
2000	33.457	9.767	21.570	2.120

Çalışan nüfus
	Toplam	Erkek	Kadın	Kadınların Oranı
1970	14.809	9.052	5.759	38,9
1975	17.153	11.011	6.140	35,8
1980	18.346	11.575	6.771	36,9
1985	20.450	12.970	7.479	36,6
1990	23.241	14.852	8.387	36,1
2000	25.964	16.539	9.424	36,3
2000*	20.579	15.176	5.403	26,3
2001*	20.367	14.904	5.463	26,8
2002*	21.354	15.232	6.122	28,7
2003*	21.147	15.256	5.891	27,9

Çalışan kadınlarının kadın nüfusa oranı
	Toplam Kadın Nüfus	Çalışan Kadın	Çalışan Kadınların Oranı
1970	17.598	5.759	32,7
1975	19.603	6.140	31,3
1980	22.042	6.771	30,7
1985	24.992	7.479	29,9
1990	27.866	8.387	30,1
2000	33.457	9.424	28,2
2000*	33.457	5.403	16,1

Sektörlere göre çalışan nüfus
	Toplam	Erkek	Kadın	Kadınların Oranı
Tarım
1970	10.230	5.031	5.200	50,8
1975	11.695	6.210	5.484	46,9
1980	11.105	5.156	5.949	53,6
1985	12.119	5.634	6.484	53,5
1990	12.548	5.647	6.900	55,0
2000	12.577	5.444	7.133	56,7
2000*	7.103	3.920	3.183	44,8
2001*	7.217	3.879	3.338	46,3
2002*	7.458	3.784	3.674	49,3
2003*	7.165	3.718	3.447	48,1
Sanayi
1970	1.844	1.541	304	16,5
1975	2.122	1.855	266	12,5
1980	2.906	2.595	311	10,7
1985	3.096	2.754	342	11,0
1990	4.177	3.599	578	13,8
2000	4.667	4.012	655	14,0
2000*	5.051	4.305	746	14,8
2001*	4.807	4.096	711	14,8
2002*	4.912	4.072	840	17,1
2003*	4.811	4.020	791	16,4
Hizmetler
1970	2.735	2.480	255	9,3
1975	3.336	2.946	390	11,7
1980	4.335	3.824	511	11,8
1985	5.235	4.582	653	12,5
1990	6.516	5.606	909	14,0
2000	8.720	7.083	1.636	18,8
2000*	8.423	6.951	1.474	17,5
2001*	8.343	6.929	1.414	16,9
2002*	8.984	7.377	1.608	17,9
2003*	9.170	7.517	1.653	18,0
* DİE'nin 2000 yılından itibaren yaptığı Hanehalkı İşgücü Anketlerinde 12 yerine, 15 ve daha yukarı yaştaki nüfusu baz alması nedeniyle, 2000 yılına kadar olanlar için 12 ve daha yukarı yaştaki nüfusa, 2000 yılından sonra olanlar içinse 15 ve daha yukarı yaştaki nüfusa ait istatistiklerden derlenmiştir.

İktisadi Faaliyet Koluna Göre Çalışan Nüfus
	1970	1975	1980	1985	1990	2000
Genel Toplam	15.118,9	17.383,8	18.522,3	20.556,8	23.381,9	25.997,1
Erkek	9.306,4	11.179,5	11.708,8	13.064,1	14.973,5	16.567,4
Kadın	5.812,5	6.204,3	6.813,5	7.492,7	8.408,4	9.429,7
Kadın çalışanların oranı	38,4	35,7	36,8	36,4	36,0	36,3
Kadın çalışanların iktisadi faaliyet koluna göre dağılımı (%)
Ziraat, avcılık, ormancılık ve balıkçılık	50,8	46,9	53,6	53,5	55,0	56,7
Madencilik ve taşocakçılığı	3,6	1,3	1,0	1,3	1,2	2,8
İmalat sanayi	22,5	17,7	15,4	15,2	20,1	19,1
Elektrik,gaz ve su	6,0	11,6	5,7	4,7	7,1	8,5
İnşaat	2,0	0,9	0,6	0,9	0,9	1,6
Toptan ve perakende ticaret, lokanta ve oteller	4,0	5,8	4,6	5,9	7,4	13,7
Ulaştırma, haberleşme, depolama	4,5	3,8	4,9	5,1	5,0	7,4
Malikurumlar, sigorta, taşınmaz mallara ait işler ve kurumları yardımcı iş hizmetleri	21,1	24,0	25,8	25,4	28,4	32,7
Toplum hizmetleri, sosyal ve kişisel hizmetler	11,6	14,9	14,8	15,5	17,3	21,2

Kadınların Meslek Grupları İçindeki Payı
Meslekteki Yeri	1970	1975	1980	1985	1990	2000
Ücretli	14,3	16,3	15,3	15,4	16,6	20,2
İşveren	11,2	5,6	4,1	5,6	6,2	12,5
Kendi hesabına	9,5	7,1	7,6	7,5	11,8	10,8
Ücretsiz aile işçisi	70,8	65,5	70,4	69,5	70,9	74,0

Kadınların Meslek Grupları Arasındaki Dağılımı
	1970	1975	1980	1985	1990	2000
Ücretli	10,2	14,1	13,9	14,3	17,7	24,3
İşveren	0,2	0,1	0,1	0,1	0,2	0,9
Kendi hesabına	6,6	4,7	4,7	4,7	7,3	6,0
Ücretsiz aile işçisi	82,9	80,9	81,2	80,9	74,8	68,8
	100	99,9	100	100	100	100

Erkeklerin Meslek Grupları Arasında Dağılımı
	1970	1975	1980	1985	1990	2000
Ücretli	38,4	40,4	44,7	45,2	50,1	54,5
İşveren	1,0	1,2	1,5	1,4	2,0	3,6
Kendi hesabına	39,2	34,7	33,9	33,0	30,7	28,2
Ücretsiz aile işçisi	21,3	23,7	19,9	20,4	17,3	13,8
	100	100	100	100	100	100

Sosyal Sigortalar Kurumu İstatistikleri bir başka veri kaynağını oluşturuyor.

TABLO 6:

SİGORTALI İSÇİ SAYILARI (BİN)
Yıllar	Erkek	Kadın	Toplam	(%)
1965	791,5	104,3	895,8